تاريخچه هواشناسي كشاورزي
مروري
به مصوبه هاي
FAO
( سازمان جهاني خواروبار وكشاورزي ) در نوزدهمين اجلاس
آن در رم و توجه به مصوبات اجلاسيه1970
WMO
( سازمان جهاني هواشناسي ) مشخص مينمايد كه كشور ايران بعنوان يكي از اعضاي
هر دو سازمان جهاني متعهد گرديده است كه در جهت ايجاد بخش هواشناسي كشاورزي و
سازماندهي فعاليتهاي آن اقدام نمايد . پس از ايجاد اين تعهد بين المللي است كه
ايران براساس نيازمنديهاي ملي و پيروي از مصوبه ها ودستورالعملهاي جهاني ، در
دهه پنجاه يعني سال 1354 به ايجاد واحد هواشناسي كشاورزي در سازمان هواشناسي
كشور مبادرت نموده و براي نخستين بار در تاريخ تشكل سازماني خود اقدام به
برگزاري دوره هاي آموزشي هواشناسي كشاورزي مينمايد و بموازات آن تمامي مناطق
كشور را بمنظور شناسائي قطبهاي كشاورزي جهت احداث شبكه ايستگاههاي هواشناسي
كشاورزي مورد مطالعه كارشناسي قرار ميدهد و به دنبال آن برنامه آموزش نيروي
انساني اين واحد تدارك شده و برنامه هاي زمان بندي شده آموزش پرسنل كارشناس و
كمك كارشناس به تعداد نياز 18 ايستگاه هواشناسي كشاورزي و بخش ستادي آن در
سازمان ، تحت نظر اساتيد خارجي و ايراني ( عنوان طرح كوانتا ) عملي ميگردد .
عليرغم عملي شدن آموزش نيروي انساني واحد هواشناسيكشاورزي ، برنامه هاي پيش
بيني شده جهت تامين و تجهيز ايستگاهها و ايجاد مناطق مسكوني به دليل عدم
اجراي صحيح برنامه ، بموقع انجام نمي گيرد و طرح مذكور در نيمه راه خود با
مشكلات و بن بست هاي اداري و اجرائي مواجه ميگردد و حدود 60% از پرسنل
18 ايستگاه كه برابر 18 كارشناس و 36 نفر كمك كارشناس بوده اند به يكباره
به جاي ايستگاهها به سوي اداره مركزي گسيل ميشوند .
مسئولين و اولياي امورسازمان هواشناسي و هسته مركزي باني طرح كوانتا ، پي گيري
مسائل را به كندي دنبال نموده و از اعمال مديريت بر اجراي برنامه و سازماندهي
نيروهاي آموزش ديده عاجز ميمانند . در اين راستا ادامه فعاليت مهندسين مشاور
كوانتا و شركت مهندسين مشاور رم كنسولت در روماني نيز معوق مانده و پس از چندي
نيز متوقف ميگردد و در اين ارتباط آموزش عملي پرسنل آموزش ديده هواشناسي
كشاورزي در ايستگاهها ، مطلقا“ صورت نمي پذيرد و فعاليت تعريف شده آموزش عملي
در امتداد آموزشهاي تئوري انجام نمي گيرد . در اين هنگام مديريت شبكه كه تنها
عهده دار مسئوليت اداره ايستگاههاي اقليم شناسي و باران سنجي بوده است ، از
سازماندهي 18 ايستگاه تحقيقات هواشناسي كشاورزي كه تنها نقشه هاي ساختماني و
نيروهاي آموزش يافته آن را در اختيار داشته است باز ميماند و از ارائه برنامه
اي در سطح مناسب كارشناسي در ايستگاهها ناتوان ميشود . به اين سبب
نابسامانيهاي بسيار و تصميم گيريهاي شتاب زده فراوان براي رفع عاجل دشواريها
پديد ميآيد و نيروهاي كارشناسي و كمك كارشناسي بسياري ناگزير از اعزام به
ايستگاههاي سينوپتيك ميشوند كه هيچگونه زمينه مناسب كاري در آنها مهيا نشده بود
و كارشناسان هواشناسي كشاورزي ناچار به ديده بانيهاي بسيار معمولي ميگردند كه
اساسا“ براي آن تربيت نشده بودند . در چنين شرايطي است كه با وجود فقدان
مديريت و عدم پذيرش مسئوليت از ناحيه سازمان براي واحد هواشناسي كشاورزي وتوقف
آموزشهاي عملي توسط مشاور در ايستگاهها كه در واقع كليه حركتهاي حقيقي و عملي
كارشناسي در اين رشته محسوب ميشود و پراكنده شدن اولياي اجرائي اين طرح و
عزيمت كارشناسان خارجي و از دست رفتن اختيار امور از تمام جوانب ، حركتهاي
اوليه توسط خود كارشناسان و بصورت غير سازماندهي شده ، بلكه ابتكاري و خودجوش
از شهرستانها آغاز ميگردد و به همت كارشناسان هواشناسي كشاورزي ، ايستگاههاي
اوليه نظير اكباتان صرفاً بر حسب علائق كارشناسي و تعهدات فردي و وجداني
ساخته ميشود و ابزار وادواتي تهيه و فعاليتهاي تحقيقاتي آغاز ميگردد و بدين
سان ايستگاههاي تحقيقات هواشناسي كشاورزي اوليه تاسيس گرديده و پا ميگيرند و
در اين راه انرژي و توان بسياري از پرسنل اين واحد صرف توجيه و ايجاد
انگيزه در مسئولين و مديران ناآشنا به اين واحد گرديد .
از
سال1362 و ورود رياست جديد سازمان هواشناسی کشور ، نقطه عطفي در حيات اجتماعي
واحد هواشناسي كشاورزي محسوب ميگردد و پس از آن استكه شرايط نابسامان اين واحد
بر اثر درك و دريافت صحيح ايشان و حمايت اميدوار كننده ايشان از حركتهاي علمي
و فني آن ، خون تازه اي را در شريانهاي اين بخش به جريان مي اندازد . افرادي از
اين بخش جهت دوره هاي كوتاه مدت و ميان مدت آموزشي به كشورهاي ديگر اعزام
ميشوند و نمايندگاني از آنها در كنفرانسها و مجامع بين المللي حضور مييابند و
گروهها و كميته هاي كار بوجود ميآيد و برنامه فعاليتهاي ايستگاهها تحت
سازماندهي نسبتا“ منظمي از سوي بخش مركزي آن هدايت ميگردد و واحد هواشناسي
كشاورزي سازمان هويت مييابد . ايستگاههاي تحقيقات هواشناسي كشاورزي هر چند كند
، يكي پس از ديگري احداث ميگردند .
در تيرماه 1367 سمينار “ نقش هواشناسي در افزايش توليدات كشاورزي “ در
دانشگاه ساري برگزار ميگردد و بيش از 20 مقاله از سوي كارشناسان
هواشناسي كشاورزي و كارشناسان ساير رشته هاي سازمان و اساتيد دانشگاه مشهد در
اين سمينار ارائه ميگردد كه از لحاظ محتوا و تنوع و تعدد در نوع خود كم نظير
بوده و پس از آن از پروژه مشترك هواشناسي كشاورزي و جهادسازندگي در
ارتباط با مطالعه و تحقيق پيرامون تاثير متغيرهاي جوي بر ارقام مختلف گندم
در بجنورد بازديد به عمل ميآيد و اين اوج فعاليتهاي واحد هواشناسي كشاورزي
سازمان تا آن مقطع زماني است .
در سال1370 موافقت نامه اي مابين وزارت كشاورزي ( جهاد كشاورزي فعلي ) و
سازمان هواشناسي منعقد ميگردد كه بر اساس آن علاوه بر 18 ايستگاه طرح اوليه
كوانتا ،13 ايستگاه هواشناسي كشاورزي در نقاط مختلف كشور ايجاد شود . در
شهريور ماه 1380 اولين كارگاه آموزشي هواشناسي كشاورزي در شهر همدان
تشكيل گرديد و طي آن مقالات متعددي در باب هواشناسي كشاورزي و ديگر
مسائل مرتبط به صورت كاربردي ارائه گرديد .
اهم
وظائف
مراکز
تحقیقات
هواشناسی
کشاورزی
-1
شناخت و تعیین پوشش گیاهی منطقه و جمع آوری کلکسیونهای گیاهی .
2- تهیه فهرستی از
محصولات جدید با هماهنگی مراکز تحقیقات سازمان جهاد کشاورزی قبل از آغاز سال
زراعی به منظور مطالعات هواشناسی کشاورزی در سالهای آتی .
3- اعلام لیست محصولات
مورد مطالعه سال زراعی جدید حداکثر یک ماه پس از آغاز سال زراعی .
4- تهیه آرشیوی (
نسخه الکترونیکی ) از کلیه بولتن های ماهیانه ، فصلی ، اطلاعات هفتگی ، ده روزه
میلادی و شمسی ، ده روزه ترویجی و سایر اطلاعات آماری و فعالیتهای علمی انجام
گرفته در مرکز تحقیقات هواشناسی کشاورزی .
5- ارسال انواع
اطلاعات هواشناسی کشاورزی همچون:
1 ) اطلاعات جلسات بحث پیش بینی هواشناسی کشاورزی
2) اطلاعات هفتگی ،
3) اطلاعات ده روزه اقلیمی – کشاورزی ،
4) بروشور علمی - ترویجی ده روزه هواشناسی کشاورزی
5) بولتن ماهیانه محصولات زراعی و باغی ،
6) بولتن فصلی محصولات زراعی و باغی
6-
تهیه و تنظیم سالیانه
بروشورهای ترویجی از محصولات مختلف زراعی و باغی مورد مطالعه و ارسال آن به
سازمانهای مرتبط در استان و همچنین اداره کل شبکه .
7- ارائه گزارش عملکرد
شش ماهه مرکز تحقیقات هواشناسی کشاورزی از کارهای برون سازمانی ( فعالیتهای
جنبی ) و ارسال آن حداکثر یک هفته پس از پایان هر شش ماه به منظور لحاظ نمودن
در ارزشیابی مراکز تحقیقات هواشناسی کشاورزی .
8- ارائه پیشنهادات
لازم درخصوص افزایش کارآیی مرکز تحقیقات هواشناسی کشاورزی با توجه به
پتانسیلهای موجود در استان .
« مشخصـات جغـرافیـایـی ایستگـاههای تحقیقـات کشـاورزی مازندران »
1) مشخصـات جغـرافیـایـی ایستگـاه تحقیقـات کشـاورزی قـراخیـل :
ایستگاه
هواشناسی کشاورزی قراخیل در طول جغرافیایی 52 درجــه و 46 دقیقـه شـرقـی و
عـرض جغـرافیـایـی 36 درجـه و 27 دقیقـه شمـالی و در ارتفاع 14/7 متر از سطـح
دریـا واقـع شـده است . تاریخ تأسیس این ایستگاه از سال 1984 میلادی مصادف با
1359 شمسی میباشد . محصـولات مـورد مطـالعـه در ایستگـاه تحقیقـات کشـاورزی
قـراخیـل عبارتند از :
پـرتقـال
واریتـه یـافـا - پـرتقـال واریتـه تامسون -
گنـدم واریتـه
N. 80.6
- پنبـه واریتـه سـاحـل
2) مشخصـات جغـرافیـایـی ایستگـاه تحقیقـات کشـاورزی آمـل :
ایستگاه
هواشناسی کشاورزی آمل در طول جغرافیایی 52 درجه و 23 دقیقه شرقی و عرض
جغرافیایی 36 درجه و 29 دقیقه شمالی و ارتفاع 23.7 متر از سطح دریا واقع شده
است . تاریخ تأسیس این ایستگاه سال 2001 میلادی مقارن با 1380 شمسی میباشد .
محصـولات مـورد مطـالعـه در ایستگـاه تحقیقـات کشـاورزی قـراخیـل عبارتند از :
بـرنـج واریتـه نـدا
- بـرنـج واریتـه شیرودی
