اخبار آمار ساليانه عكسهاي ماهواره نقشه آب و هوايي پيش بيني آب و هواي روزانه
 

 

 
هواشناسي مازندران - هواشناسی جاده ای
هواشناسی جاده ای
هواشناسی جاده ای< صفحه اول

مقدمه

حمل و نقل یکی از اساسی ترین عوامل رشد و توسعه اقتصادی کشور بوده و در تمام بخشهای اقتصادی آن تأثیر گذار است . نقش مهم صنعت حمل و نقل در رشد و شکوفایی اقتصاد کشور توجه ویژه مسئولین را در برنامه ریزیها و تصمیم گیریها به بخش حمل و نقل معطوف می نماید . برنامه ریزی صحیح به منظور استفاده بهینه از امکانات منابع موجود و ارتقای سطح کمی و کیفی حمل و نقل ایمن جز با در در اختیار داشتن اطلاعات و آمارهای صحصح و بهنگام میسر نمی باشد .  بر اساس آمار و اطلاعات سازمان حمل و نقل و پایانه های کشور رقم بسیار بالایی از حمل و نقل کشور سهم حمل و نقل جاده ای می باشد . با بالا رفتن آمار رفت و آمد اتومبیلها در جاده ، هریک از ارگانهای ذیربط نظیر : وزارت راه و ترابری ، سازمان پایانه ها و حمل و نقل کشور ، پلیس راه کشور ، اورژانس و سازمان هواشناسی کشور و ... وظیفه ای خطیر بر عهده دارند از اینرو به معرفی هواشناسی جاده ای که بخشی از وظایف سازمان هواشناسی کشور می باشد  میپردازیم .   

بررسي دقيق رخداد حوادث ناگوار رانندگي در محورهاي مواصلاتي كشور نشان دهنده سهم قابل توجه عوامل اقليمي در بروز آن مي باشد .اين سهم بويژه در مناطقي از كشور كه از ديدگاه حمل ونقل جاده اي شرايط نامساعد بيشتري را تجربه مي كنند ،حائز اهميت فراواني مي باشد .

شايد به جرات بتوان ادعا كرد كه در ميان مناطق كشور هيچ استاني به اندازه مازندران با حوادث رانندگي ناشي از عوامل اقليمي مواجه نبوده است . عبور سه محور مهم ارتباطي تهران-شمال (هراز-چالوس-فيروزكوه) از اين استان با حجم بسيار بالاي تردد مؤيد اين مطلب است .محورهايي كه همه ساله ، بخصوص در فصول سرد سال از ديدگاه ترافيكي شاهد انحراف شرايط اقليمي به محدوده هاي خطرناك بوده اند . برهمين اساس و برپايه اين نيازها ، سازمان هواشناسي كشور و وزارت راه وترابري بر آن شدند تا با ايجاد شبكه اي تحت عنوان شبكه ايستگاههاي هواشناسي جاده اي به پايش مستمر شرايط جوي جاده ها ومحورهاي ارتباطي درگير با مسئله پرداخته تا از رهگذر آن بتوانند موجب كاهش خسارات جاني و مالي شوند .

شکل 1 - نمایی از تصویر تصادف چند اتومبیل بواسطه شرایط بد جوی

اين هدف با بررسي سوابق مربوط به حوادث قبلي و پس از آن مكان يابي نقاط خطرناك آغاز و پس از آن به نصب ايستگاههاي خودكار هواشناسي جاده ای در آن نقاط براي ثبت دائمي پارامترهاي هواشناسي مورد نظر و اعلام خطر در مواقع ضروري منتهي گرديد .

همانطوريكه ذكر گرديد وجود سه محور اصلي و مهم در استان مازندران و عبور هر سه محور از ميان رشته كوه البرز شرايطي را فراهم ساخته كه استان مازندران بعنوان عمده ترين بهره بردار اين خدمات محسوب شود .

                                                           شکل 2- تصویری از نقشه راههای استان مازندران

در اين استان در هريك از محورهاي نامبرده شده ، يك ايستگاه بعنوان ايستگاه هواشناسي جاده اي در نظر گرفته شده است كه در مناطق كندوان (جاده چالوس) ، گدوك (جاده فيروزكوه) و امامزاده هاشم (جاده هراز) مستقر مي باشند.

 

 

 

 

 

 

                                                 شکل 3- تصویری از ناهمواریها ( توپوگرافی) استان مازندران

ضرورت هاي ايجاد شبكه ايستگاههاي هواشناسي جاده اي :

وجود ايستگاههاي هواشناسي جاده اي از دو جهت قابل بررسي مي باشد :

1-  اطلاع رساني به عموم (رانندگان و مسافرين ) از طریق نصب تابلو هوانما در ترمینالها  بصورت اطلاعات خام و پيش بيني هاي جاده اي با هدف رعايت نكات لازم و مجهز نمودن خودرو ها به وسايل ایمنی .

2-  اطلاع رساني به راهدارخانه ها به جهت آمادگي و انجام به موقع فعاليت هاي پيشگيري با هدف مسدود نشدن جاده ها و برقراري امنيت جاده

از آنجايي كه سيستم هواشناسي جاده اي يك سيستم هشدار دهنده ميباشد ضروريست كه هر يك از راهدارخانه هاي مربوطه مجهز به امكانات و وسايل مورد نظر در جهت برقراري امنيت جاده باشند . در غير اينصورت عملكرد و نتيجه كار سيستم و شبكه صرفا منحصر به اطلاع رساني خواهد بود و منجر به نتايج عملي نخواهد شد . 

شکل4 - نمایی از ایستگاه هواشناسی جاده ای

سامانه اطلاعات هواشناسی جاده ای ( Road Weather Information System )

سامانه اطلاعات هواشناسی جاده ای شامل سخت افزار ، برنامه های نرم افزاری و تجهیزات ارتباطی  می باشد  . این سامانه کار جمع آوری ، ذخیره و پردازش داده های اندازه گیری شده توسط سنجنده ها را بر عهده دارد وسپس داده های پردازش شده را در اختیار کاربران جاده ( نظیر مدیریت اورژانس ، مدیریت ترافیک ، مدیریت نگهداری جاده و...)  قرار میدهد .

       شکل 5-  نمایش فرآیند جمع آوری تا  ارسال به کاربر سامانه اطلاعات هواشناسی جاده ای

                            شکل 6 -  نمایش وظایف سامانه اطلاعات هواشناسی جاده ای

وظايف ايستگاههاي هواشناسي جاده‌اي

شبكه ايستگاههاي هواشناسي جاده‌اي تجزيه و تحليل آمار، اطلاعات، پيش‌بيني، پيش‌آگاهي‌ها، اخطاريه و اعلاميه‌هاي هواشناسي مرتبط با رشته‌هاي متعدد فعاليت‌هايي نظير امور حمل و نقل زميني و راه‌آهن وقوع سيلاب در جاده‌ها، راهدارخانه‌ها و در نهايت سلامت عمومي و ساختماني و بويژه فعاليتهاي جاده‌اي را دربرخواهد داشت. عوامل اندازه‌گيري و ارزيابي در ايستگاههاي هواشناسي جاده‌ايي شامل بررسي پديده‌هاي مخرب جوي، عناصر مؤثر در تقليل قابليت ديد، تحليل بارانها و سيلابها، رگبار و ريزش برفها و بهمن، ريزش كوهها و جابجا شدن صخره‌ها، توفانهاي شن، گرد و خاك و بوران و كولاك برف، يخبندانها و يخ‌زدگي و لغزندگي‌هاي مؤثر بر سطح جاده‌ها، فشار جوي در سطح جاده، شدت بادهاي سطحي و درجه حرارتهاي آستانه حداقل و حداكثر، نم و رطوبت نسبي هوا، درجه حرارت اعماق مختلف خاك و زمين، مقادير نهايي تابش آفتاب و تشعشعات زميني، ارتفاع پايين‌ترين ابرها، مقادير بارش و ارتفاع برف و چگالي و آب هم ارز آن خواهد بود .

از كابردهاي ديگر سيستمهاي اطلاعات هواشناسي جاده‌اي مي توان به موارد زير اشاره نمود :

الف-  تهيه مداوم آمار و اطلاعات تغييرات و تكامل عناصر هواشناسي در حوزه جاده‌هاي تحت پوشش ايستگاه مربوطه ؛

ب-  صدور پيش‌بيني‌هاي خاص هواشناسي در طول مسير در رابطه با شدت سرعت باد، سيستم‌هاي فشار، مناطق طوفان‌هاي مختلف همراه با رعد و برق و وقوع پديده‌هاي مخرب ؛

ج- انتشار اعلاميه و اخطاريه‌ها در مورد وقوع پديده‌هاي خطرناك جوي در مسير حركت، سرعت ذوب شدن برف از كوهسارها، شدت باد بر روي پل‌ها و پديده‌هاي مختلفي كه در تقليل ديد مؤثر مي‌باشند، مخصوصا از لحاظ پيش‌بيني سيلابها، اطلاعات مربوط به ارتفاع برف و ريزش آن، تغييرات شبانه‌روزي درجه حرارتها و تشكيل انواع مه بر روي جاده‌ها خواهد بود؛

د- ناوبري زميني امور حمل و نقل و راه‌آهن از امور مهم همكاريهاي اقتصاد ملي مي‌باشند. نيازهاي جاري اين فعاليت سير تكامل زماني و مكاني شرايط جوي را متحمل مي‌گردد. اطلاعات مورد نياز جهت اين سير تكامل استفاده از پيش‌بيني جوي در دوره‌هاي زماني مختلف و اعلام اخطاريه‌هايي در جاده وقوع پديده‌هاي هواشناسي از يك سو و تهيه اطلاعات درباره مقادير و ويژگي‌هاي عناصر و پديده‌هاي هواشناسي در لحظات مختلف و يا در دوره‌هاي زماني از سوي ديگر مورد لزوم مي‌باشد مخصوصا بصورت صدور اعلام خطرهايي در مورد وقوع سيل كه مي‌تواند به پي‌ريزي جاده و پل‌ها آسيب رساند .

مکان سامانه اطلاعات هواشناسی جاده ای :

تا کنون هیچ مطالعه جدی درباره مشخص نمودن برج سامانه اطلاعات هواشناسی جاده ای از جاده انجام نشده است . اما مشخص نمودن این مکان از جاده به علت اثر ترافیک بر روی دقت سنجنده ها ( نظیر گرما ، باد و پاشیده شدن گل و لای بسیار حادز اهمیت است .معمولآ برج باید در فاصله 9 تا 15 متری از جاده نصب شود  .

                 شکل7 –  نمایش فاصله میان برج سامانه اطلاعات هواشناسی جاده ای و جاده

سنجنده های سامانه اطلاعات هواشناسی جاده ای :

 

                                شکل 8 - نمایش سنجنده های سامانه اطلاعات هواشناسی جاده ای  

 

مهمترین سنجنده هایی که در سامانه های اطلاعات هواشناسی جاده ای پارامترهای این سامانه را اندازه گیری می نمایند عبارتند از :

 

الف – سنجنده های جوی شامل :

درجه حرارت ، رطوبت نسبی ، سمت و سرعت باد ، مقدار بارندگی و نوع آن ، میدان دید ، تابش خورشیدی ، فشار هوا

ب – سنجنده های غیر جوی شامل :

درجه حرارت و شرایط سطح جاده ، درجــــه حرارت زیر سطح جاده و سنجنده کنترل ترافیک و شمـــــارنده تعـــداد خــــودروهای عبوری

سنجنده هایی که برای جمع آوری این پارامترها تعبیه شده است از دقت ، پایداری ، سهـــولت در نگهداری ، قـــابلیت تنظیم ، ســامـــانه جمع آوری خودکار داده ها و نیز استانداردی مطابق با استاندارد WMO برخوردار است .

تشریح پارامترهای هواشناسی جاده ای :

الف -  سنجنده های جوی :

1- درجه حرارت : می تواند بوسیله دماسنجهای الکتریکی ، گازی و یا مایع اندازه گیری شود . دمـــاسنـــج الـــکتریکی کــــه مـعمولاً در ایستگاههای با سنجنده خودکار از آن استفاده می شود شامل : سیم فلزی می باشد که  افزایش مقاومت را برای الکتریسیته جاری که نشانگر افزایش دما است را نشان میدهد . عموماً مس و پلاتینیوم بواسطه رابطه تقریبآ خطی میان مقاومت این مواد و درجه حرارت مورد استفاده قرار می گیرد دماسنجهای الکتریکی به دماسنجهای مقاومت و دماسنجهای برقی حرارتی معروفند ، می توانند دامنه وسیعی از دما را با دقت بالا می توانند قرائت نمایند . این سنجنده ها با دقت 1+ تا 1- درجه فارنهایت دما را اندازه گیری می کنند واز دمای 40- درجه فارنهایت تا 176 ( 40- تا 80 درجه سانتیگراد ) توانایی کارکردن دارند .

شکل 9 - نمایش دماسنج سامانه اطلاعات هواشناسی جاده ای

 

2- فشارجو: فشار سنج های جیوه ای و آنروئید برای مشخص نمودن فشار جو یا فشار بواسطه نیروی جاذبه روی مولکولهای هوا در ستونی از جو مورد استفاده قرار می گیرند . فشارسنج های آنروئید بسیار دقت بالاتری نسبت به فشارسنج های جیوه ای دارند . فشارسنج های آنروئید نوعآ در هواشناسی مورد استفاده قرار میگیرند . دقت سنجنده فشار جو ، 0006/0-  تا  0006/0+ اینچ از ارتفاع ستون جیوه می باشد . دامنه اندازه گیری تغییرات فشار در نقاط کوهستانی و ارتفاعات بالا از 600 تا 1060 هکتو پاسکال است .

3- سنجنده نقطه شبنم : نقطه شبنم حد دمایی است که هوا ، از بخار آب اشباع می شود . دمای نقطه شبنم برای پیش بینی میدان دید و بارش بسیار حائز اهمیت است . علاوه بر این با آگاهی از نقطه شبنم و دمای سطح جاده بصورت همزمان اطلاعات درباره شبنم یخ زده و یخبندان بر روی سطح جاده بدست آورد .

4- سنجنده رطوبت نسبی : این سنجنده نسبت رطوبت نسبی به مقدار بخار آب موجود در جو را اندازه گیری می نماید . البته رطوبت نسبی بوسیله نقطه شبنم نیز بدست می آید . رطوبت سنج نقطه شبنم ، رطوبت را بوسیله خنک کردن ، بصورت میعان در می آورد . در دما و فشار غالب معین ،  چگالش برای محاسبه رطوبت استفاده می شود . رطوبت سنج الکتریکی مقاومت الکتریسیته جاری در یک ماده را با تغییرات رطوبت بدقت آشکار می سازد . این ابزار نوعآ شامل یک نوار پلاستیکی با پوشش کربنی می باشد که رطوبت هوا را جذب می کند . با افزایش یا کاهش رطوبت ، تغییرات در مقاومت پوشش کربن مشخص می شود. در صورتیکه در سامانه اطلاعات هواشناسی جاده ای ، سنجنده نقطه شبنم وجود داشته باشد نصب سنجنده رطوبت نسبی الزامی نیست . سنجنده های رطوبت نسبی با دقت 5+/- درصد و در محدوده صفر تا 100 درصد رطوبت را اندازه گیری می کنند .

5- سنجنده سمت و سرعت باد : این پارامترها عمومآ در پیش بینی های جوی  و وضعیت جاده استفاده می شود . سنجنده سمت و سرعت باد باید در ارتفاع استاندارد نصب شود ونیز مانعی بر سر راه آن جهت اندازه گیری سمت و سرعت باد وجود نداشته باشد. این سنجنده جهت باد را با دقت 3+/- درجه و بین صفر تا 360 درجه اندازه گیری نموده و نیز میدان سرعت باد را از 0 تا 50 متر بر ثانیه با دقت 1/0 +/- متر اندازه گیری می نماید .

6- سنجنده بارش : یکی از پارامترهای اساسی مربوط به کنترل برف و یخ  و نیز اطلاع رسانی در مورد جاده می باشد این سنجنده نوع  باران و بدلیل حساسیت زیادمی تواند بارندگی سبک ، نظیر باران ریزه و شدت باران را اندازه گری نماید . این سنجنده نیاز به ابزار گرمایی در اقلیم های خیلی سرد دارد و دقت آن 001/0 تا 1/5 میلیمتر است .

7- سنجنده میدان دید : این سنجنده میزان دید افقی را بر روی جاده ها اندازه گیری می کند . این ابزار علاوه بر میدان دید اطلاعات ارزشمندی در اختیار کاربران و راهداران قرار میدهد . توانایی میدان دید این سنجنده از 005/0 تا 1 مایل است .

8- سنجنده تابش : این سنجنده شدت انرزی تابش خورشیدی و همچنین میزان انرژی بازتابیده از سطح زمین را اندازه گیری می نماید و دقت آن  5+/- درصد میزان انرژی رسیده به واحد سطح را اندازه گیری می کنند .

9- سنجنده اندازه گیری جریان هوا : این سنجنده برای اندازه گیری جریان هوا در تونلها می باشد که با دقت 1/0 متر بر ثانیه جریان هوا را اندازه گیری می کند .

10- سنجنده مشخص کننده جهت جریان هوا: برای تعیین جهت جریان هوا در داخل تونلها از این سنجنده استفاده می کنند .

 

 ب- سنجنده های غیر جوی :

1- سنجنده های سطح جاده :

این سنجنده ها شرایط محیطی را اندازه گیری می نمایند ( دما ، خشکی ، رطوبت ، یخبندان ، نقطه انجماد ، غلظت شیمیایی ) و سه نوع اساسی سنجنده سطح جاده وجود دارد : فعال ، غیر فعال ، بدون تماس

1-1) سنجنده های فعال :این سنجنده به هنگام خنک شدن اطراف سنجنده در سطح جاده و نزدیک شدن به کمتر از 2 درجه سانتی گراد ، هشدار صادر میکند و همچنین خشک و نمناک بودن جاده را اطلاع میدهد . این سنجنده ها  برای اندازه گیری تعدادی از پارامترها جهت مدیریت موفق هواشناسی جاده ای طراحی شده است زیرا اطلاعات مهمی را برای عملیات یخ زدایی در اختیار راهداران قرار میدهد و از مزایای دیگر آن سرعت و آسانی در ارتقاء یا جایگزین نمودن قطعات سنجنده با درپوش قابل انتقال .

مشخصات فنی سنجنده فعال :       قطر :  7/12 سانتی متر     ارتفاع : 1/5 سانتی متر 

                                            وسعت عمل سنجنده   -   نقطه انجماد : 4- تا 33 درجه فارنهایت

                                                                        دمای سطح جاده  : 67- تا 185 درجه فارنهایت

                                               ماکزیمم فاصله از ایستگاه : کمتر از 305 متر

شکل 10- نمایش سنجنده فعال از سنجنده های سطح جاده

1-2) سنجنده های غیر فعال : در سطح جاده قرار می گیرد و بدون دریافت انرژی به اندازه گیری شرایط سطح جاده می پردازد ، شرایط جاری جاده ( اعم از وجود آب یا مواد شیمیایی و ... ) را مشخص می نماید . ازمزایای آن استفاده از الکترودهای بادوام ، توانایی در مقابل فشردگی تایر ، زنجیر و نوسانات دمایی و نیز کارکرد با کابلی به درازای بیش از 1524 متر می باشد .

مشخصات فنی سنجنده های غیر فعال-

                                        قطر : 34/13 سانتی متر  ارتفاع : 1/5 سانتی متر  وزن : 25/1 کیلوگرم

                                           وسعت عمل سنجنده -  دمای سطح جاده : 60- تا 176 درجه فارنهایت

                                                                      وسعت عملکرد دمایی : 40- تا 80 درجه فارنهایت

                               

شکل 11 - نمایش سنجنده غیر فعال از سنجنده های سطح جاده

1-3) سنجنده های بدون تماس : با بکارگیری امواج مادون قرمز در کنارگذر جاده ویا روی وسیله نقلیه نصب می شود و به اندازه گیری دمای جاده می پردازد .

2- سنجنده دمای زیر سطح جاده :

 

شرایط محیطی توسط سنجنده هایی که در زیر سطح جاده تعبیه شده ، اندازه گیری می شوند . مکان این سنجنده معمولأ به مواقعی که پیش بینی های دمای سطح جاده مورد نیاز باشد ، بستگی دارد و در عمق نیم متری از سطح آسفالت تعبیه می شود .

3- سنجنده کنترل ترافیک و شمارنده تعداد خودروهای عبوری:

با نصب دوربین در ایستگاه هواشناسی جاده ای امکان کنترل ترافیک و شمارش تعداد خودروهای عبوری امکان پذیر خواهد بود .

شکل 12 - نمایی از سنجنده کنترل ترافیک و شمارنده خودروهای عبوری

 


 
صفحه اول
دفتر مقام معظم رهبری
دفتر ریاست جمهوری
وزارت راه و شهرسازي
مدیران ستادی
پرسش های متداول
فرآیند گردش کار
نقشه سایت
درباره ما
درباره ايستگاهها
تحقيقات
اقليم مازندران
اطلاعيه و اخطاريه ها
گالري عكس
كارگاه آموزشي
نشريه هواشناسي
بلاياي جوي
پيوندها
رادار بندر اميرآباد
مناقصات و استعلامها
ادوات هواشناسي
پیش بینی کشاورزی
پراکندگی ایستگاهها
محصولات رادار
هواشناسی دریایی
هواشناسی جاده ای
هواشناسی کشاورزی
بانک آمار هواشناسی
تحلیل وضعیت جوی ماهانه
         فرم شکایات یا در خواست مردمی
فصلنامه تابستان92

پیش بینی تخصصی

خدمات تخصصی

ستاد اقامه نماز

پدافند غیر عامل

آموزش

کتابخانه دیجیتال

بانک مجموعه قوانین و مقررات

نظام پیشنهادات
تماس با ما
 
Copyright © 2007-2011 Mazandaran Meteorological Office. All Rights Reserved